با توجه به فواید توسعه گردشگری، استان های مختلف کشور در جذب گردشگر با یکدیگر رقابت می کنند، این در حالی است که وجود اثرات سرریز فضایی، امکان افزایش گردشگر در یک استان ناشی از توسعه گردشگری در استان های مجاور را مطرح می نماید. بر این اساس در این مطالعه در کنار عوامل انگیزشی رقابت استان ها برای جذب گردشگر، وجود اثرات سرریز فضایی گردشگری در بین استان های کشور مورد بررسی قرار گرفته است. به منظور انجام این بررسی پس از آزمون وجود اثر فضایی، الگوی اقتصادسنجی در چارچوب داده های تابلویی پویایی فضایی توسط تخمین زن دوربین فضایی برآورد گردید. براساس نتایج به دست آمده، بهبود حمل و نقل و گسترش راه های مواصلاتی استان ها که موجب دسترسی گردشگران هر استان به استان های مجاور می شود، دارای اثرات سرریز فضایی مثبت بوده و موجب افزایش تعداد گردشگران استان های مجاور می شود، در حالی که تعداد مراکز فرهنگی، تعداد پزشکان متخصص و همچنین ارتقای شاخص فناوری و اطلاعات، از عوامل انگیزشی رقابت بوده و ضمن افزایش تعداد گردشگران هر استان، جذب گردشگر را در استان های مجاور کاهش می دهد. در نهایت براساس نتایج به دست آمده علی رغم اینکه استان ها در رقابت با یکدیگر به دنبال جذب گردشگر بیشتر هستند اما تعداد گردشگران ورودی هر استان، تاثیر مثبت و معنی دار بر تعداد گردشگران ورودی استان های مجاور دارد.

افزایش قابل توجه حوادث تروریستی از سال 2004 و ایجاد ناامنی ناشی از آن و همچنین ادامه روند نظامی سازی طی دهه های گذشته تحت تأثیر پیشرفت های تکنولوژیکی، واردات سلاح را در جهان افزایش داده است. تروریسم با ایجاد ناامنی در کشورهای هم جوار و نظامی سازی تحت­­­ رقابت ژئوپلیتیک می تواند واردات سلاح را در کشورهای هم جوار نیز افزایش و به رشد مضاعف واردات جهانی سلاح بیانجامد. بر این اساس هدف اصلی مطالعه حاضر، بررسی اثرات مستقیم تروریسم و نظامی سازی بر واردات جهانی سلاح و اثرات سرریز آن به کشورهای مجاور با استفاده از داده های آماری 67 کشور جهان طی دوره ی زمانی 2019-2004 می باشد. به این منظور، یک مدل تقاضای واردات سلاح با حضور شاخص های تروریسم و نظامی سازی جهانی، برای کشورهای مورد مطالعه طراحی و به منظور برآورد آن از روش اقتصادسنجی فضایی استفاده شده است. پیش از تخمین مدل فضایی، با استفاده از آزمون وابستگی تشخیصی فضایی موران، اثرات سرریز فضایی مورد تأیید قرار گرفت. همچنین، با استفاده از آزمو ن های والد و حداکثر راست نمایی، مدل بهینه، مدل دوربین فضایی تعیین شد. نتایج برآورد مدل نشان می دهد که وقوع حوادث تروریستی و نظامی سازی اثر مثبت و معناداری بر واردات سلاح داشته است. هم چنین، واردات جهانی سلاح دارای اثرات فضایی و مکانی بوده و واردات سلاح متأثر ازکشورهای مجاور نیز می باشد. وجود اثرات سرریز تروریسم و نظامی سازی بر واردات جهانی سلاح نیز تأیید می شود. به این معنا که وقوع حوادث تروریستی و نظامی سازی در یک کشور علاوه بر تأثیر مثبت بر واردات سلاح آن کشور، واردات سلاح کشور مجاور را نیز افزایش می دهد.

موافقتنامه های منطقه ای از طریق تسهیل یکپارچگی اقتصادهای جهان، با گشودن مرزها، منجر به توسعه تجارت، سرعت بخشیدن به تحولات تکنولوژیکی و تداوم رشد اقتصادی می شوند، که در این راه وجود پتانسیل های تجاری بین کشورهای منطقه، نقش اساسی در دستیابی به اهداف از پیش تعیین شده توافقات چندجانبه دارد. براین اساس، هدف از مطالعه حاضر بررسی پتانسیل تجاری در میان 10کشور عضو سازمان همکاری اقتصادی (اکو) در دوره زمانی 2005 تا 2014 با استفاده از مدل رگرسیون فضایی پویا می باشد. با درنظرگرفتن ویژگی های فرهنگی، اقتصادی، جغرافیایی و جمعیتی کشورهای مورد مطالعه، نتایج حاصل از مدل دوربین فضایی (SDM) موید فرضیه موثربودن اثرات فضایی در مدل است. به عبارتی ارتباط فضایی مثبتی بین مشاهدات مربوط به پتانسیل تجاری کشورهای عضو اکو وجود دارد، که عدم لحاظ کردن آن در مدل، نتایج تورش داری به همراه خواهد داشت. نتایج تحقیق حاضر نشان دهنده اهمیت متغیرهای زبان مشترک، تولید ناخالص داخلی کشورهای مبدا و مقصد، فاصله بین دو کشور و مجاورت بر جریان تجارت بین کشورهای عضو اکو است. همچنین در این مطالعه اثرات سرریز از طریق خودهمبستگی فضایی و اثرات غیرمستقیم متغیرهای توضیحی برآورد شده است، که نتایج تنها بیانگر معنادار بودن اثرات سرریز تجاری از طریق خودهمبستگی فضایی و معنادار نبودن اثرات سرریز بر اساس اثرات غیرمستقیم می باشد. براین اساس توجه به بعد مسافت در انتخاب شرکای تجاری و عضویت کشورهای صنعتی و با تولید ناخالص داخلی بالاتر از میانگین از مهم ترین پیشنهادهای کاربردی مطالعه حاضر است.

چکیده یکی از محورهای برنامه های توسعه اقتصادی در ایران، گرایش از برنامه ریزی بخشی به سمت برنامه ریزی منطقه ای است و هدف این گرایش، تخصیص منابع و فعالیت ها به هر نقطه بر مبنای استعدادها و ویژگی های خاص آن و کاهش شکاف رشد اقتصادی بین مناطق مختلف کشور است. بر این اساس، مطالعاتی در زمینه شناخت وضع موجود این مناطق، روند آن در آینده و شناسایی عوامل مؤثر در رشد اقتصادی هر منطقه می تواند برای برنامه ریزان اقتصادی و منطقه ای در تنظیم برنامه های توسعه اقتصادی سودمند باشد. هدف این مقاله بررسی اثرات سرریز فضایی شهرنشینی بر رشد اقتصادی استان های کشور و همچنین نقش شهرنشینی بر سرعت همگرایی استان هاست. برای این منظور، ابتدا همگرایی (بتا) رشد اقتصادی استان های ایران در طی سال های 2005 تا 2017 با استفاده از مدل پانل فضایی برآورد شده، سپس به نقش شهرنشینی در سرعت همگرایی استان ها پرداخته شده است. نتایج به دست آمده در این پژوهش، نشان می دهد با توجه به اینکه رشد اقتصادی استان های کشور دارای اثرات فضایی و مکانی بوده و رشد هر استان متأثر از استان های مجاور نیز است. ازاین رو همگرایی فضایی از نوع بتا بین استان های کشور تأیید می شود. همچنین شهرنشینی یکی از متغیرهای مؤثر بر رشد اقتصادی استان ها است و اثر فضایی آن به لحاظ آماری معنی دار بوده و باعث افزایش سرعت همگرایی اقتصادی استان ها می شود.

لطفا برای مشاهده چکیده به متن کامل (PDF) مراجعه فرمایید.

بندر به عنوان یک زیرساخت مرکزی و حیاتی در سیستم حمل و نقل دریایی نقشی مهم و اساسی ایفاء می کند. این امکان که منافع بنادر در یک منطقه بزرگتر نسبت به منطقه بندری منتشر می شوند، چندین پرسش پژوهشی را مطرح می سازد که پرسش اصلی مرتبط با سنجش آثار سرریز در مناطق همجوار است. از این رو پژوهش حاضر بر آن است تا اثرات سرریز بنادر بر رشد اقتصادی در ایران با تحلیل اقتصادسنجی فضایی اندازه گیری نماید. داده های مورد استفاده در این پژوهش در بازه زمانی 1384 تا 1392 مجموعه 23 استان غیر ساحلی و 7 استان ساحلی را پوشش می دهند. نتایج این تحقیق نشان می دهد که طی دوره نه ساله مورد بررسی عملکرد بنادر تاثیر مثبتی بر تولید استان های ساحلی ایران داشته است اما اثر سرریز در این دوره منفی بوده است. به عبارت دیگر، یک افزایش در سطح عملکرد بندر در یک ناحیه مشخص تمایل دارد GDP در سایر مناطق را کاهش دهد.

هدف: ادبیات موجود بر نقش کیفیت حکمرانی و نهادها بر کارایی انرژی تأکیددارند اما مطالعه حاضر را با طرح این سؤال که آیا کیفیت حکمرانی و نهادهای کشور همسایه نیز می توانند بر کارایی انرژی داخلی تأثیر داشته باشد، گسترش داده می شود.روش: با رویکرد مرزی تصادفی و الگوهای اقتصادسنجی فضایی، تأثیر فضایی کیفیت نهادی بر کارایی انرژی را برای گروه کشوری متشکل از 89 کشور و برای دوره 2020-2002 بررسی می شود.یافته ها: نتایج به دست آمده وجود همبستگی های فضایی در کارایی انرژی در سراسر کشورها را تأیید می کند. همچنین علاوه بر تأثیر کیفیت نهادی بر کارایی انرژی، نتایج نشان می دهد اثرات سرریز مثبت و قابل توجهی از کیفیت حکمرانی بر کارایی انرژی وجود دارد. بنابراین، نتایج گویای آن است کیفیت نهادها در بهبود کارایی انرژی اهمیت و نزدیکی به کشورهایی با چارچوب نهادی خوب تأثیر مثبتی بر کارایی انرژی داخلی دارد.نتیجه گیری: برآوردها نشان می دهد تولید ناخالص داخلی دارای اثر مثبت، جمعیت شهرنشین و سطح صنعتی شدن با علامت منفی بر کارایی انرژی مؤثر و ازاین رو کارایی انرژی و انرژی که مسئله ای جهانی است تنها باسیاست های بلندمدت که پیشرفت فناوری را افزایش می دهد، قابل حل است.

معمای اقتصادی رابطه رانت منابع طبیعی و رشد اقتصادی و مسیرهای اثرگذاری آن بر توزیع درآمد از چند جنبه مورد بحث است؛ از یک طرف، ایجاد فرصت¬های رانت¬جویی و حجم اقتصاد سایه برای در اختیارگرفتن رانت ناشی از منابع به شدت کارایی اقتصادی را کاهش می¬دهد و باعث نابرابری در توزیع درآمد می¬شود و از طرف دیگر، استفاده بهینه از درآمد منابع طبیعی در جهت آموزش و سلامت سرمایه انسانی به توزیع عادلانه درآمدها می¬انجامد.هدف پژوهش حاضر، برآورد اثرات مستقیم و غیر¬مستقیم(سرریزهای فضایی) مجاورت فضایی رانت منابع بر توزیع درآمد، شامل نقش شاخص توسعه انسانی و اقتصاد سایه در دو بعد بلندمدت و کوتاه¬مدت در قالب اقتصاد¬سنجی فضایی با استفاده از ماتریس مجاورت وزنی فاصله¬ای در بین75کشور در4گروه درآمدی در دوره زمانی(1990-2021) می باشد. با استفاده از آزمون موران، مدل¬های فضایی و خودهمبستگی فضایی فاصله¬ای، تایید و الگوی تابلویی پویای فضایی (spregxt) تخمین زده شد. نتایج تحقیق حاضر، نشاندهنده روند کاهشی اثرات مستقیم و غیر¬مستقیم رانت منابع طبیعی در بلندمدت با توجه به افزایش درآمد سرانه در کشورها در4گروه درآمدی است؛ بطوریکه کشورهای با درآمد سرانه بالا و بالای متوسط با مدیریت و کنترل اقتصاد سایه و سرمایه¬گذاری در آموزش و بهداشت نیروی انسانی علاوه بر برابر¬تر شدن توزیع درآمد در داخل کشور باعث بهبود توزیع درآمد در کشورهای مجاور نیز شده¬اند. در کشورهای با درآمد سرانه پایین و پایین متوسط با طول دوره زمانی تاثیر منفی اقتصاد سایه بر توزیع درآمد گسترده¬تر شده است.

مقاله حاضر به بررسی اقتصادی جرم با استفاده از داده های استانی کشور ایران، از سال 89-1379 با لحاظ کردن متغیرهای اقتصادی و اجتماعی می پردازد. به جهت بررسی جرم از حیث مکان و لحاظ اثرات سرریز در مدل، از اقتصاد سنجی فضایی استفاده شده است. یافته های حاصل از تحقیق حاضر دلالت بر معنادار بودن اثرات سرریز ناشی از جرم در بین استان های کشور دارد. بنابراین تغییر میزان جرم در یک استان از کشور علاوه بر تاثیرگذاری در استان موردنظر دارای اثرات سرریز یا سرایت بین مرزها بر استان های مجاور نیز می باشد. به علاوه نتایج نشان می دهند که متغیرهای اقتصادی درآمد و نرخ مشارکت و همچنین متغیرهای اجتماعی نسبت ازدواج به طلاق، نسبت شهرنشینی و افزایش جمعیت اثرات معنادار و با اهمیتی بر وقوع جرم در کشور دارند.

هدف: هدف از تحقیق حاضر بررسی اثرات سرریز نااطمینانی در اقتصاد ایران است. بدین منظور نوسانات هر یک از بازارها (نفت، ارز، سهام) در بروز نااطمینانی در فضای اقتصاد ایران مورد بررسی و اثرات سرریز نااطمینانی حاصل از هر بخش به سایر بخش ها برآورد می گردد. روش: یکی از ایرادات وارده بر مد ل های خانواده GARCH آن است که نوسانات مثبت و منفی با اندازه برابر، اثر یکسانی بر ماتریس کوواریانس شرطی دارند، این ویژگی همان اثر تقارن است. اما در عمل ممکن است واکنش اقتصاد به وقایع خوب و بد متفاوت باشد، لذا برای رفع این مشکل از مد ل های ترکیب غیرخطی GARCH با پسوند BEKK استفاده شده است. یافته ها: در تحلیل اثرات GARCH متغیرهای برونزا و ضرایب برآوردی ماتریس Bx می توان دریافت که انتقال نااطمینانی تحریم به بازار آرزو بخش تولید قابل توجه است. به علاوه انتقال تلاطم از سوی رشد درآمد نفت، شاخص تحریم و شاخص بازار پول به سایر بخشهای مورد مطالعه نیز مورد تأیید قرارگرفته است. بر اساس نتایج به دست آمده، سرریز تکانه ها و تلاطم میان بازار سهام، ارز و تولید ناخالص داخلی (به جز از بخش تولید به سمت بازار ارز) دو سویه است. نتیجه گیری: بر اساس نتایج به دست آمده، بیشترین اثر سرریز تکانه های نفت به بخش تولید (184/0) انتقال می یابد، به این معنا که بخش تولید در مقابل تکانه های قیمت نفت نسبت به دو بخش مورد مطالعه دیگر(بازار ارز و سهام) آسیب پذیرتر است و انتقال نااطمینانی قیمت نفت به GDP و بازار ارز قابل توجه است.